Հա­յաս­տա­նի ազ­գային ար­խի­ւի (այ­սու­հետ՝ ՀԱԱ) հա­րուստ ֆոն­դե­րում պահ­ւում են տաս­նե­ակ սփիւռ­քա­հայ գրող­նե­րի հա­զա­րա­ւոր ան­տիպ նա­մակ­ներ՝ ո­ւղ­ղո­ւած հա­յաս­տան­ցի մտա­ւո­րա­կան­նե­րին եւ պաշ­տօ­նե­ա­նե­րին։ Այդ նա­մակ­նե­րը մի քա­նի հա­տոր կա­րող են լց­նել, թէ­եւ նկա­տենք, որ դրանց զգա­լի մա­սը զուտ գործ­նա­կան գրու­թիւն­ներ ե­ն։ Ըն­թեր­ցո­ղին ե­նք ներ­կա­յաց­նում պոլ­սա­հայ նշա­նա­ւոր գրող Յա­կոբ Մն­ձու­րու (Տե­միր­ճե­ան կամ Թե­մեր­ճե­ան, 1886–1978)…

ԶԱՐԵՀ ԷՕՔՍԻՒԶԵԱՆ (1902–1980), այսինքն՝ Որբերեան, կամ՝ պարզապէս Որբունի…   
    Տոհմական այս ազգանունը կրող Զարեհին կարծես ճակատագրով էլ բաժին ընկաւ ցեղասպանութիւնից մազապուրծ իր սերնդակից եւ հայրենազուրկ որբերի դաժան թափառումներով լի կեանքը, ու այս ազգանունով էլ ապագայ գրողը ոչ միայն մուտք գործեց գրական ասպարէզ, այլեւ դարձաւ ֆրանսահայ արձակի հիմնադիրներից մէկը:

ՎԱՀԷ Օշականը (1921–2000) ծնուել է Բուլղարիայի Ֆիլիպէ (այժմ՝ Պլովդիվ) քաղաքում՝ արեւմտահայ անուանի գրող, գրականագէտ եւ մանկավարժ Յակոբ Օշականի (1883-1948) ընտանիքում: Աւարտելով Կիպրոսի Մելգոնեան վարժարանը՝ կրթութիւնը շարունակել է Սորբոնի համալսարանում, հետեւել է գրականութեան եւ դոկտորի գիտական աստիճան ստացել որպէս բաղդատական գրականութեան մասնագէտ: Վահէ Օշականը երկար տարիներ զբաղուել է

Զապէլ Եսայեանի (1878–1943) գրական հարուստ ժառանգութեան կողքին մեծ տեղ է զբաղեցնում նաեւ նրա հասարակական գործունէութիւնը ներկայացնող վաւե­րագրերի ստուարածաւալ ժառանգութիւնը, որը նոյնպէս ունի ճանաչողական, աղբիւրագիտական անգերագնահատելի արժէք: 20րդ դարի առաջին տասնամեակում Կիլիկիայում կազմակերպուած հայկական ջարդերից յետոյ Պոլսի Հայոց Պատրիարքարանի յանձնարարութեամբ շրջել է մի շարք քաղաքներում (Ատանա, Այնթապ, Ուրֆա, Մերսին, Հաճըն), ականատեսը եղել այն ա­հաւոր ողբերգութեան, որի մասին յետոյ իր Աւերակներուն մէջ գրքով ընթերցողին է ներկայացրել տեսածի ու լսածի ողջ սահմռկեցուցիչ պատկերը: 1915 թ. Հայոց ցեղասպանութիւնից յետոյ էլ ամիսներով աշխատել է հայկական […]