Լեո Լեո Վարդանյանը ուշագրաւ ա­րուեստագէտ մըն է։ Որպէս վերացական ոճի հետեւորդ, ան իր պաստառներուն միջոցով կ’ուսումնա­սիրէ տարբեր տարածքներու յարաբե­րութիւնները, տարբեր շերտերու ձգողականութիւնն ու թրթռացումները։ Անոր կտաւները ունին քաշողական ուժ մը, որոնք իրենց մէջ կ’աքցանեն դիտողն ու անոր արուեստի ընկալման փորձառութիւնը։ Պաստառին վրայ արձանագրուած նկա­րիչին անկեղծութեան երանգներն ու շերտերը ազատօրէն կ’օրօրեն դիտողին միտքը՝ գունային ցանցի ու ներդաշնակութեան համաչափ ռիթմով։ Լեոյի պաստառներուն առ­ջեւ, արուեստասէրը հայելացման փորձառութիւն մը կ’ապրի, որ կ’անցնի ժամանակի անսահման ու անչափելի տարածքներէ։ Հոն է, ուր դիտողը կը պապէ իր […]

Նորայր Գասպար գանատահայ արուես­տագէտ մըն է, որ կը զբաղի հիմնակա­նաբար ֆիլմարուեստով ու լուսանկարչութեամբ։ Հասակ նետած է Քուէյթ, ապա Վենետիկ, յաճախելով Մխիթարեաններու երբեմ­նի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանը, որմէ ետք նոյն քաղաքին մէջ հետեւած է լուսանկար­չութեան ու ճարտարապետութեան, ապա ան­ցած է Գանատա ու աւարտած Մոնթրէալի Գոնգորտիա համալսարանի ֆիլմարուեստի բա­ժանմունքը։ Կ’ապրի Վենետիկ։ Որպէս շարժանկարահան (cinematographer) աշխատակ­ցած է բազմաթիւ գանատական ու միջազգային ֆիլմերու։ Տուած է նաեւ բազմաթիւ անձնական ցուցահանդէսներ Ստանպուլ (FotoIstanbul), Յունաստան (Thessaloniki Bien­nale), ինչպէս նաեւ Իտալիոյ զանազան քաղաքներուն մէջ, ներառեալ Վենետիկ, 2013-ի Պիէնալէին՝ Հայկական […]

Մկրտիչ Մաթեւոսեան ծնած է 1961ին Գիւմրի։ 1983ին աւարտած է Երեւանի մանկավարժական ինստիտուտի գե­ղարուեստից բաժինը: Կազմակերպած ու հա­մադրած է բազմաթիւ ցուցահանդէսներ ինչպէս՝ «Աբստրակցիոնիզ մը Հայաստանում» անունով երկու ցուցահանդէսները, մէկը 1992ին, միւսը 1996ին, Գերմանիոյ Պոխում քաղաքին մէջ կա­յացած ու Հայաստանի նուիրուած մեծ ցուցա­հանդէսը 1994ին, «Ժամանակակից հայ արուեստը» ցուցահանդէսը Մոսկուա 1995ին, ինչպէս նաեւ Հայաստանի մէջ շարք մը այլ ցուցահան­դէսներ: Իբրեւ նկարիչ նաեւ մասնակցած է Հա­յաստանի ու արտասահմանի մէջ կայացած զանազան ցուցահանդէսներու։ 1995ին հիմնած է Ակտուալ արուեստ մշակութային միութիւնն ու ապա համանուն հրա­տարակչութիւնը: 2004ին […]

Համազգայինի Վահէ Սէթեան տպարանէն ու Բագին Դասական մատենաշարէն լոյս տեսաւ «Սեմին վրայ» հատորը, որ փունջ մը գրութիւններ կը ներկայացնէ Զապէլ Եսայեանէն, Նանոր Գպրանեանի ընտրութեամբ եւ յառաջաբանով, իսկ հատորին խմբագիրն է Եսայեանի զանազան հատորներ հրատարակութեան պատրաստած հմուտ բանասէր Սեւան Տէյիրմէնճեանը։ Ասիկա առաջին փորձ մը կը հանդիսանայ մէկ կողքի տակ հաւաքելու Եսայեանի այն գործերը, որոնք՝ ըստ կազմողի ծրագրին, կը ներկայացնեն թրքական համագիրը, թուրք տիպարներ եւ անոնց վերաբերեալ հարցեր, յատկապէս կիներու ընկերային տագնապներու եւ միջ-համայնքային համերաշխութեան ոլորտներէն: Կազմողին նպատակը եղած է «համադրել առ […]

Մարդիկ կան, որ իրենց ժամանակէն առաջ կը յայտնուին կարծես միջավայրի մը մէջ եւ կարողութիւնը կ’ունենան իրողութիւնները տարբեր ակնոցով դիտե­լու քան զիրենք շրջապատողներու մեծամասնութիւնը։ Անոնք օժտուած կ’ըլ­լան հարցերը սովորականէն դուրս վերլուծելու կարողութեամբ, գուցէ գիտութեամբ մը, առնուազն սուր տեսողութեամբ։ Իրենց ախտաճանաչումներն ու յայտարարութիւններ յաճախ զիրենք կը մղեն ընկերութեան մը «ինքնահասկացողութեան» պողոտաներու լուսանցքին ու կը մնան քիչ հասկցուած կամ գնահատուած, սակայն անոնցխօսքն ու թելադրութիւնները ժամանակի ընթացքին կը բիւրեղանան ու կը դառնան ապագայ ծա­նուցող ու սերունդ առաջնորդող պատգամ։ Այս երեւոյթը ի զօրու է նաեւ […]

Գրականութեան մէջ անուններ կան, որոնց յիշատակումը գրեթէ անմիջապէս կը յուշէ ուրիշ մը։ Անոնք կարծէք միասին կու գան, օրինակ՝ Ռոմէօ եւ Ժիւլիէթ, Լէյլի եւ Մէճնուն, Սօս եւ Վարդիթեր։ Խոստովանինք որ մեր գրականութեան մէջ սիրավէպերը շատ չեն, սակայն ո՞վ չէ լսած Ինտրայի ու Իռենայի անունները։ Ներաշխարհին մէջ սակայն, Ինտրայի համար Իռենան իր սէրը ըլլալով հանդերձ, կը խորհրդանշէ եսէն անդին գացող հոգեկան սլացք մը, սիրոյ գաղափարը ինքնին, որպէս «յաւիտենական անդրեսութեան ոգին»։ «Տիեզերքը սէր է», ըսած է ֆրանսացի կրօնաւոր, փիլիսոփայ ու միսթիք՝ Փիէռ Թէլհարտ […]

 Բագինի 60ամեակի թիւի պատրաստութիւնը առիթ տուած էր մեզի անգամ մը եւս աչքէ անցնելու անոր արխիւը ու յանգելու այն համոզման, որ անոր հիմնադիր խմբակը առաջին օրէն իսկ ի մտի ունեցած էր ոչ միայն կեդրոնաձիգ պարբերականի մը շուրջ գրողներ համախմբելը, այլ նաեւ անհրաժեշտ նկատած էր երիտասարդ ուժերով յաւելում մը կատարել Սփիւռքահայ գրականութեան էջին վրայ, եւ առ այդ պարբերակա­նի էջերը միշտ բաց պահած երիտասարդ ստեղծագործողներու առջեւ, որոնք իրենց յախուռն կրակով կենսունակութիւն մը բերած էին մեր լեզուին եւ գրականութեան, հանդիսանալով իրենց ժամանակին ու սփիւռքեան […]

Եթէ ընդունինք որ գրական պարբերականի մը էջերը կրնան շողանկար մը ըլլալ լեզուի մը գրաւոր կենսունակութեան, այսինքն անով արտայայ­տութեան ձգտող կենսափորձին, ապա կրնանք ըսել որ Բագինի էջերը միշտ ալ փորձած են բեմ տրամադրել նոր անուններու եւ նորանոր արտայայտ­չաձեւերու։ Այս լեզուն կը շարունակէ իրեն քաշել սերունդէ սերունդ ու ցամաքա­մասէ ցամաքամաս գրիչ շարժել փափաքողներու հետաքրքրութիւնն ու ձգտումը։ Ասիկա՝ ի հեճուկս անոր դէմ ցցուող բոլոր արգելքներուն ու դժուարու­թիւններուն, ըլլան անոնք ներքին (այսպիսի ղեկավարութեան ի տես, կ’աւաղէր մեր երէց բարեկամը վերջերս, լեզուն թաղողի պէտք չունի։ […]

Բագինը իր հիմնադրութեան օրէն ունեցած է յստակ եւ իւրայատուկ դիմագիծ։ Այդ դիմագիծի հիմքին կը գտնուի ինքնագիտակցութիւն մը, խարսխուած վայրի մը ու պատմութեան մը պատկանելու գաղափարին վրայ։ Լեզու եւ մշակոյթ կը բիւրե­ղացնեն այդ պատկանելութիւնը։ Անոր մէջ կը մտնեն դարերու երկայնքին վրայ հաւա­քական կեանքի մը բոլոր դրսեւորումները։ Անոր մէջ կը մտնեն հոգեխառնուածք ու իւրայատուկ զգացողութիւն, որոնք բոլորը կը կազմաւորեն ազգային գիտակցութիւն եւ այդ ամէնը կը հասցնեն մեզի անոր ժառանգորդներուն, որպէս աւանդ։ Ճիշտ է որ հո­ղը սահեցաւ մեր ոտքերուն տակէն ու դարձանք աստանդական։ […]

Սփիւռքի փորձառութիւնը իր կենդանութեամբ եւ յարափոփոխ ու մշտանորոգ հայելացումներով, առնուազն վերջին տասնամեակներուն, միշտ ներկայ է մեր գրականութեան մէջ, հետեւաբար նաեւ բա­նաստեղծութեան մէջ, որ կը փորձէ բռնել այդ փորձառութիւնը, անոր ձեւ եւ ձայն տալու ճիգով, զայն վերածելով աշխարհահայեացքի, խախտելով բանաստեղծութեան ընկալման աւանդական սահման­ները։ Վահէ Օշականի, Գրիգոր Պըլտեանի, Յարութիւն Պէրպէրեանի բանաստեղծութիւնները լա­ւագոյն օրինակները կը հանդիսանան այս հաստատումին, որովհետեւ անոնք կրցած են բանաստեղծութիւնը գաղափարաբանական աւանդոյթէն հեռացնել եւ զայն տեղադրել սփիւռքայնութեան ոլորտին մէջ, որպէս լեզուական փորձառութիւն, տեսակ մը լեզուական ճակատում ենթակային ներքին կշռոյթին ու […]

  Կ’ըսեն որ բանաստեղծները չեն մեռնիր։ Բանաստեղծին խօսքերն են նաեւ, վաղամեռիկ Թենի Արլէնին, երբ կը գրէր «մահը բնաւ չի գար մեզի»։ Կանխայայտ ներիմացութի՞ւն գուցէ, կամ ապրելու կա՜մք։ «Մեր հետքերը կը շարունակուին» գրեր էր ան տակաւին այն ատեն, երբ քսանչորսամեայի իր լաւատեսութեամբ կը վարակէր շուրջ բոլորը։ Օբիսպոսեան Փիլոմելը կը կոչէ զինք մեր երիտասարդ աշխատակիցը՝ Արթիւր Իփէքը, իր գեղեցիկ գրութեան մէջ, յղում մը կատարելով Գալիֆորնիոյ Սան Լուիս Օբիսպօ քաղաքին, ուր Արլէն հասակ նետած էր չորս-հինգ սերունդ ետ գացող ամերիկահայ տան մը մէջ […]

Մարգարիտ Ասատրեանը ծնած է Երեւան, 1994ին։ Շրջանաւարտ է Հայաստանի գեղարուեստի պե­տական ակադեմիայէն նկարչութեան մասնագիտութեամբ ու 2016էն ի վեր զանա­զան խմբային ու անձնական ցուցահան­դէսներով հանդէս եկած է Հայաստանէն ներս ու դուրս զանազան քաղաքներու մէջ ինչպէս՝ Լոնտոն, Պէյճինկ, Լոս Անճելըս, Փարիզ, Քուէյթ։ Պատասխանելով այն հարցումին թէ ի՞նչը զինք մղած էր նկարչութեան՝ ան կ’ըսէ. «Կը յիշեմ ինչպէս նկարիչ հօրս պատկերակալին մօտ կանգնած հի­ացմունքով կը դիտէի թէ ան ինչպէս գոյնե­րը կը խառնէր ու կեանքի կը բերէր ծանօթ իրերն ու կերպարները»։ Սակայն ծնողնե­րը զինք ազատ […]